مترجم: مهريار ميرنيا
برگرفته از: discovery

مرجع مطلب: روزنامه ی جام جم

تحقيقات جديد حاكي است، بهداشت و سلامت رواني نيز مي تواند در زمره آثار تغييرات اقليم زمين و پيامدهاي مخرب ناشي از آن قرار گيرد. يافته هاي جديد محققان حقيقت تلخ ديگري را نيز از تاثير تغييرات آب و هوايي زمين بر ملامي سازد و از اين واقعيت نگران كننده حكايت دارد كه افزايش نرخ وقوع بلاياي طبيعي منجر به بروز موارد بيشتري از اختلالات رواني از جمله اختلال فشار رواني پس آسيبي و همچنين افسردگي مي شود.

امواج سوزان مرگ آور، تندبادها و هاريكان هاي مهيب و خانمان برانداز، آتش سوزي هاي سريع و سوزان جنگل هاي مجاور مناطق مسكوني، سيل هاي ويرانگر و خشكسالي و كم آبي هاي بر باد دهنده اميد و كشاورزي، هر يك گوشه تلخي از چشم انداز گسترده وقوع بلاياي طبيعي است كه آثار آن، مي تواند خواب راحت و آرامش را از تك تك افراد درگير در آن بربايد و نهايت اين كه اگر با كمي درنگ و تامل به آن بينديشيم، براحتي پي مي بريم كه پديده گرمايش جهاني مي تواند عامل افسردگي و بروز احساسات و تظاهرات منفي رواني باشد.

از اين رو، اكنون و با اوج گرفتن چالش هاي مربوط به پديده تغييرات اقليم و گرمايش جهاني از يك سو و وقوع حوادث طبيعي ويرانگر و بسيار شاخص كه دست بر قضا در طول چند سال اخير به طور متناوب روي داده و بالطبع آثار و پيامدهاي سوء آن هنوز برجاي مانده است، دانشمندان از كليد زدن پروژه هاي ارزيابي و سنجش اين احساسات و هيجانات منفي خبر مي دهند. در اين ميان و براساس شواهد فزاينده، تغيير اقليم تنها عامل راه اندازي موارد جديدي از استرس، اضطراب و افسردگي به شمار نمي رود. محققان معتقدند احتمال دارد افرادي كه از قبل به بيماري هاي رواني همچون شيزوفرني و ساير مشكلات حاد رواني مبتلابوده اند، بيشتر از همه از عواقب و پس آيندهاي بلاياي طبيعي و رويدادهاي فوق العاده آب و هوايي آسيب ببينند.

در همين خصوص، خانم ليزا پيج، روانپزشك كالج كينگ لندن و سرپرست گروه پژوهشي كه پيشگام تحقيقاتي در اين زمينه به شمار مي روند معتقد است هنگام وقوع اين حوادث و رويدادها، مبتلايان به بيماري هاي رواني در كنار آمدن با وضعيت جديد از شرايط بغرنج و به مراتب دشوارتري در مقايسه با بقيه افراد جمعيت مصيبت ديده برخوردارند. در واقع، چنين وضعيتي حاكي از وجود حوزه مطالعاتي و پژوهشي جديدي است كه به اعتقاد كارشناسان تا همين جاي كار و با توجه به اوضاع و احوال آسيب ديدگان و موارد تحقيقاتي، ضرورت ملاحظه و نگاهي جدي تر به آن نسبت به سابق احساس مي شود.

اين تغيير نگرش و جدي گرفتن بحث آسيب هاي رواني پيامد حوادث طبيعي در حالي قوت مي گيرد كه تا پيش از اين تاثيرات فيزيكي و بعد جسماني آن مورد توجه محققان بود. به نحوي كه در حوزه هاي بهداشت و سلامت عمومي و حتي در گفتگوهاي مربوط به اقليم و آب و هوا، دانشمندان با دقت بيشتري چگونگي تاثير تغييرات اقليم بر سلامت جسماني را مورد بررسي و كنكاش قرار داده اند؛ اين موضوع كه چگونه تغيير اقليم ممكن است سلامت جسماني را مثلااز طريق پيش راندن و تحريك پراكنش مالاريا، تب هاي مهلك و ديگر بيماري هاي مسري و عفوني تحت تاثير قرار دهد از جمله موارد مطالعاتي دانشمندان از گذشته تاكنون به شمار مي رود.
با اين اوصاف، بيشتر كارشناسان و متخصصان به رغم افزايش و جمع شدن حجم قابل توجهي از شواهد و مستندات مبني بر وجود ارتباط هايي ميان تغيير اقليم و سلامت رواني، تنها به منابع و ارجاعات مبهم و نا مشخصي در اين خصوص اكتفا كرده اند. اين در حالي است كه محققان روانپزشك در قالب يك بررسي دوره اي از مقالات و آثار منتشره به مجموعه متنوعي از نمونه ها و مستندات مرتبط دست يافته اند. به عنوان مثال، تحقيقات صورت گرفته به دنبال وقوع يكي از همين بلاياي طبيعي معروف نظير هاريكان كاترينا يا همان تندباد توفاني مهيب چند سال گذشته آمريكا، به طور آشكاري بر بروز افزايش در اختلال فشار رواني پس آسيبي (PTSD)، افسردگي عمده و ديگر اختلالات رواني استناد كرده است. به همين ترتيب يافته ها از وقوع علائم مرضي مشابهي در خلال شيوع و طغيان بيماري هاي مسري و عفوني حكايت مي كند.

محققان از وجود احساس غمگيني و سايه سنگين حزن و اندوه خبر مي دهند كه مي تواند به دنبال خواندن اخباري درباره تغيير اقليم و شرايط آب و هوايي حاصل شود اما در اين ميان، چشم انداز اسفبار و فاجعه آميزي كه پس آيند تغييرات اقليمي تا همين حد فعلي در ميان جمعيت كشورها و بر بهداشت رواني و جسماني جوامع مصيبت ديده پيش روي مي گشايد، در حالي است كه كارشناسان از پيش بيني هاي فاجعه بارتر مدل هاي اقليمي و آب و هوايي در آينده خبر مي دهند، تا جايي كه اين مدل ها توفان هاي مخرب تر، سيلاب هاي ويرانگر بيشتر، خشكسالي هاي فاجعه بار بيشتر و همچنين بيماري هاي افزون تري را پيش بيني مي كنند و به تبع آن، تحقيقات جديد نيز به نوبه خود از جريان گرفتن بحران هاي رواني بيشتر در آينده حكايت دارند. در همين رابطه امواج سوزان نيز يكي ديگر از حوادث طبيعي تهديدكننده بهداشت و سلامت رواني انسان ها محسوب مي شود. اين موج هاي حرارتي نفسگير مثل نمونه اي كه تابستان سال 2003 به كشته شدن حدود 70 هزار نفر در سراسر اروپا منجر شد، از جمله بلايايي هستند كه پيش بيني مي شود طي سال هاي پيش رو با تناوب بيشتر، دوره هاي طولاني تر و با ماهيت شديدتري در شرف وقوع باشد. البته محققان به اين موضوع كه رويدادهاي طبيعي از اين نوع از نظر رواني بر افراد و بيماري ها تاثير شديدي داشته باشند، با ديده شك و ترديد مي نگرند؛ زيرا احتمال زندگي افراد در سكونتگاه هاي زير معيارها و استانداردهاي متعارف و فاقد سامانه هاي تهويه مطبوع يا ساير امكانات آسايشي معمول وجود دارد. در اين ميان، بسياري از تجويزهاي دارويي روانگردان نيز احتمال خطر مرگ و مير ناشي از عوارض و عواقب مرتبط با گرما را افزايش مي دهد. به نحوي كه سوءمصرف مواد كه در ميان افراد مبتلابه بيماري هاي رواني معمول است، از پيامدهاي منفي اين قبيل رويدادها محسوب مي شود.

به اعتقاد محققان روانپزشك، افرادي كه از چالش هاي رواني از پيش موجود رنج مي برند نيز از روزگار فوق العاده سختي براي رويارويي با ديگر پيامدهاي پيش بيني شده تغيير اقليم برخوردارند. مواردي از قبيل عقب نشيني خطوط ساحلي و مهاجرت انبوه براي دور شدن از كناره هاي طغيان زده دريا را مي توان از جمله اين عوارض طبيعي بر شمرد كه هنگامه هاي سخت و بحران آفريني را براي افراد مستعد از لحاظ بيماري هاي رواني ايجاد مي كنند.

با اين اوصاف، محققان از وجود احساس غمگيني و سايه سنگين و حزن و اندوه خبر مي دهند كه مي تواند به دنبال خواندن پي در پي اخباري درباره تغيير اقليم و شرايط آب و هوايي و همچنين تشخيص اين كه دنيا در حال تغيير و دگرگوني است، حاصل شود. در همين رابطه، جيوواني لئوناردي، متخصص امراض مسري و همه گيري شناسي در دانشكده بهداشت و پزشكي مناطق حاره لندن معتقد است اكنون زمان آن فرا رسيده تا در خصوص شرايط برون رفت از وضعيت افسرده كننده و اندوهبار ناشي از رخداد بلاياي طبيعي و فعاليت هاي امدادرساني روانپزشكي به مصيبت زدگان و همچنين پيش بيني لازم براي شرايط مشابه احتمالي در آينده كاري جدي انجام دهيم؛ و اين مهم جدا از بسيج جهاني براي ضرورت تشخيص روش هاي فعلي زندگي در كنش متقابل با محيط زيست و همچنين رويكردهاي ايمني و اجتناب از پس آيند حوادث و بلاياي طبيعي به شمار مي رود.

به باور كارشناسان، تاييد و داشتن آگاهي نسبت به چالش هاي رواني درگير در مساله تغيير اقليم بايد به گونه اي باشد كه به نحوي اميدوار كننده به امور بهداشت و سلامت عمومي جوامع انساني كمك كند. در واقع تشخيص اين موضوع مهم، نخستين گام در جهت ياري رساندن به خودمان براي رويارويي و كنار آمدن با مساله تغيير جهاني آب و هوا به شمار مي رود.

مرجع مطلب

تغييرات آب و هوا در حال حاضر مساله مهم جهان است و چنانچه براي حل آن چاره‌اي عملي انديشيده نشود به بحران زيست محيطي در سال‌هاي نه چندان دور منجر خواهد شد.

آمريكا و چين در زمان حاضر از بزرگترين كشورهاي مصرف‌كننده انرژي و در عين حال مهمترين تخريب‌كنندگان محيط زيست هستند.چين اگرچه برنامه‌هاي خود را براي جلوگيري از تخريب محيط زيست و عدم گسترش گازهاي گلخانه‌اي اعلام كرده اما هنوز اين برنامه به درستي به مورد اجرا گذشته نشده و دولت آمريكا نيز بيشتر ترجيح داده كه با اعلام هشدار نسبت به وضعيت موجود، بيشتر كشورهاي ديگر را براي ورود به اين بخش ترغيب كند.

آلمان ديگر كشور پيشرفته جهان كه سهم زيادي از مصرف انرژي جهان را به خود اختصاص داده از كشورهاي آلوده‌كننده محيط زيست است. كارخانه‌هاي صنعتي اين كشور منبع انتشار انواع گازهاي سمي مضر براي انسان و كره زمين است.

اين كشور نيز به مانند دو كشور ديگر هنوز نتوانسته برنامه موفقي براي عدم تخريب محيط زيست و تغييرات آب و هوايي به اجرا بگذارد.

كشورهاي ديگر صنعتي و در حال توسعه جهان نيز فاقد برنامه جامع براي جلوگيري از توسعه گازهاي گلخانه‌اي هستند و همين موضوع بر نگراني‌هاي جامعه جهاني افزوده است. شيوع انواع بيماري (مثل تب دانگ) و صدمه به مزارع و محصولات كشاورزي (طوفان و سيل) از جمله پيامدهاي تغييرات آب و هوايي است كه در اين زمينه كشورهاي در حال توسعه و عقب مانده بدون برخوردداري از منافع سرشار صنعتي كشورهاي توسعه يافته، بيشترين صدمات را از بابت آلودگي‌هاي ناشي از فعاليت كارخانه‌هاي صنعتي متحمل مي‌شوند.

اگرچه تاكنون نشست‌هاي مختلف مقابله با تغييرات آب و هوا و محيط زيست در كشورهاي مختلف برگزار شده اما تاكنون كشورهاي صنعتي و در حال توسعه به تصميم جدي براي كاهش توليد گازهاي سمي و مضر نرسيدند.

تغييرات آب و هوا يك مسئله ريشه‌اي توسعه بوده و از طريق توسعه پايدار قابل حل است و در اين زمينه بايد همه كشورهاي صنعتي و در حال توسعه بطور جدي به اقدامات هماهنگ و عملي دست بزنند. در اين راستا چين اعلام كرده بطور جدي در راه توسعه پايدار حركت مي‌كند و با توجه به اقتصاد ملي، طرح توسعه اجتماعي ملي براي مقابله با تغييرات آب و هوا را تنظيم كرده و سياست و تدابيري كه براي آن انديشيده به نتايج مثبتي نائل آمده است.

ون جيا بائو نخست وزير چين در هفته جاري گفت: براي تحقق اهداف اعلام شده در خصوص كاهش گازهاي گلخانه‌اي كشور، بايد تدابير نيرومندي به مورد اجرا گذاشت.

همچنين نمايندگاني از چين، هند، برزيل، آفريقاي جنوبي و سودان، رييس - گروه ‪ <۷۷‬هفتم آذرماه جاري در پكن با انتشار اعلاميه‌اي اظهارداشتند كه شركت‌كنندگان درباره مسائل مهمي در مورد -پيمان چارچوبي تغييرات آب و هواي سازمان ملل> و -پروتكل كيوتو> به توافق رسيدند و از كشورهاي پيشرفته خواستند كه شاخص‌هاي كاهش تخليه آلاينده‌ها در دومين دوره تعهدات -پروتكل كيوتو> را برعهده گيرند.

در اين اعلاميه تاكيد شده است: طرف‌ها معتقدند كه نشست كپنهاگ بايد به موضوعاتي مانند تمايل مشترك همكاري درازمدت، سرمايه‌گذاري و انتقال فناوري و غيره بپردازد و بايد درخواست‌هاي كشورهاي توسعه نيافته، كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي آفريقايي را در مقابله با تغييرات آب و هوا مدنظر قرار دهند.

دولت چين اخيرا اعلام كرد: اين كشور در صدد است تا سال ‪ ۲۰۲۰‬ميلادي، نسبت به تخليه گازهاي گلخانه‌اي براي هر واحد ارزش توليدات داخلي در مقايسه با سال ‪ ۲۰۰۵‬ميلادي ‪ ۴۰‬تا ‪ ۴۵‬درصد كاهش دهد. براساس گزارش‌هاي رسمي دولت چين ، اين كشور ‪ ۲۰‬درصد از انتشار گازهاي گلخانه يي را طي سال‌هاي ‪ ۲۰۰۵‬تا ‪ ۲۰۰۸‬ميلادي كاهش داد و اقتصاد سبز را جايگزين راه‌هاي پرهزينه كرده است.

دگرگوني غير معمول جوي و گرم شدن زمين تنها بخشي از پيامدهاي ناگوار اين تغييرات است كه باعث بروز انواع بيماري‌ها در انسان شده است. تغييرات جوي و وضعيت آب و هوا بزرگترين چالش محيط زيست در قرن بيست و يكم بوده كه حاصل دخالت و رفتار انسان در پيدايش آن است. بر اساس برآوردهاي دانشمندان ، تغييرات آب و هوا، در آينده بحران‌هايي بر سر توزيع آب و خاك بوجود خواهد آورد. به اعتقاد محققان و دانشمندان، فعاليت‌هاي انسان در قرن گذشته يكي از عوامل اصلي گرم شدن زمين است كه علت عمده تغييرات در الگوي بارش اعلام شده است.

گرما و سرماي زياد، مرگ در اثر بيماري‌هاي قلبي و تنفسي را زياد كرده است . كما اين كه اگر اقدامات جدي به كار گرفته نشود، در ‪ ۱۰‬سال آينده مرگ و مير بيماري آسم ‪ ۲۰‬درصد افزايش خواهد يافت. كشورهاي در حال توسعه، افراد فقير و افرادي كه در مناطق فاقد امكانات ارائه خدمات بهداشتي زندگي مي كنند، تحت تاثير بيشترين ميزان خطر هستند.